Door Ruben · 05-10-2026 19:12
In de vorige publicatie keken we naar inflow, de lucht die vanuit de omgeving naar een onweersbui toe stroomt. Maar wat gebeurt er met die lucht zodra ze de bui bereikt?
De lucht wordt omhoog geduwd. Dit noemen we de updraft: de stijgende luchtstroom binnen een onweersbui.
De updraft is één van de belangrijkste onderdelen van een zware onweersbui. Zonder een sterke stijgende luchtstroom kan een bui zich nauwelijks verder ontwikkelen.
Wat is een updraft?
Een updraft is simpel gezegd een gebied waarin lucht sterk omhoog beweegt.
Bij een onweersbui gaat het vooral om warme en vochtige lucht die vanaf lagere hoogtes omhoog wordt getransporteerd. Naarmate deze lucht hoger komt, koelt ze af en condenseert het vocht. Hierdoor ontstaat steeds meer bewolking.
Bij een krachtige bui kan deze luchtstroom enorm sterk worden. De lucht wordt dan met grote snelheid naar boven getransporteerd.
De updraft is daarmee als het ware de 'motor' van een onweersbui.
Zie de rode pijl hierboven.
Hoe ontstaat een updraft?
De basis begint bij warme en vochtige lucht dicht bij het aardoppervlak.
Wanneer deze lucht lichter is dan de omgeving, heeft ze de neiging om te stijgen. Dit noemen we opwaartse beweging of positieve opwaartse kracht.
In een onstabiele atmosfeer kan die stijgende beweging steeds sterker worden.
De lucht blijft opstijgen, koelt daarbij af en condenseert. Hierdoor ontstaat een groeiende wolk. Wanneer de omstandigheden gunstig blijven, kan deze wolk uitgroeien tot een krachtige onweersbui.
De inflow die we eerder beschreven, levert daarbij voortdurend nieuwe lucht aan.
Wat gebeurt er boven in de updraft?
De lucht in een sterke updraft kan tientallen kilometers omhoog worden getransporteerd.
Daarbij ontstaan verschillende soorten waterdeeltjes en ijsdeeltjes. Kleine waterdruppels kunnen bevriezen en samen met ijskristallen en hagelstenen door de sterke stijgende lucht worden gedragen.
Hoe krachtiger de updraft, hoe grotere deeltjes deze luchtstroom kan ondersteunen.
Dit is één van de redenen waarom sterke onweersbuien grote hagel kunnen produceren.
De updraft en bliksem
De sterke bewegingen binnen een updraft spelen ook een belangrijke rol bij het ontstaan van bliksem.
Binnen een krachtige onweerswolk botsen verschillende soorten water- en ijsdeeltjes voortdurend met elkaar. Door deze botsingen kan elektrische lading worden gescheiden binnen de wolk.
Wanneer de elektrische spanning groot genoeg wordt, ontstaat een ontlading: bliksem.
Een krachtige updraft helpt dus mee aan het in stand houden van de processen die nodig zijn voor een sterk onweerscomplex.
De updraft en de top van de bui
Wanneer de stijgende lucht hoog genoeg komt, bereikt ze uiteindelijk een niveau waarop de atmosfeer veel stabieler wordt.
De lucht kan dan niet onbeperkt blijven stijgen.
De bovenkant van de onweersbui kan daardoor zijwaarts uitspreiden. Dit zorgt voor de bekende aambeeldvormige top, ook wel het anvil genoemd.
Bij zeer sterke buien kan de updraft echter zo krachtig zijn dat de lucht tijdelijk door deze stabiele laag heen schiet.
Dit noemen we een overshooting top.
Een overshooting top kan daarom een aanwijzing zijn voor een bijzonder sterke stijgende luchtstroom.
De sterkste plek van de bui
De updraft bevindt zich niet altijd precies in het midden van een onweersbui.
Bij een gewone onweersbui kunnen de stijgende en dalende luchtstromen elkaar relatief snel beïnvloeden. Bij een goed georganiseerde bui worden deze luchtstromen beter van elkaar gescheiden.
Dit is vooral belangrijk bij supercells.
Bij een supercell kan de updraft langdurig actief blijven doordat de instromende warme lucht en de uitstromende koude lucht op een georganiseerde manier van elkaar worden gescheiden.
Hierdoor kan de bui veel langer blijven bestaan en zich verder ontwikkelen.
Updraft en rotatie
Bij een supercell kan de updraft bovendien gaan roteren.
Dat gebeurt wanneer er voldoende windschering aanwezig is. Windschering betekent dat de wind met de hoogte verandert in snelheid en/of richting.
De horizontale rotatie die hierdoor in de omgeving aanwezig kan zijn, kan door de updraft worden gekanteld en vervolgens worden versterkt.
Wanneer de rotatie zich binnen de updraft ontwikkelt, spreken we van een mesocycloon.
De updraft en de mesocycloon zijn dus nauw met elkaar verbonden, maar zijn niet hetzelfde. De updraft is de stijgende luchtstroom; de mesocycloon is de grootschaligere roterende luchtkolom binnen de bui.
Waarom is de updraft zo belangrijk?
Zonder een sterke en goed georganiseerde updraft kan een zware onweersbui zichzelf niet lang in stand houden.
De updraft transporteert warme en vochtige lucht omhoog, ondersteunt de ontwikkeling van de wolk en houdt water- en ijsdeeltjes hoog in de bui.
Bij sterke onweersbuien kan de updraft daarnaast een belangrijke rol spelen bij hagel, bliksem, zware neerslag en de organisatie van rotatie.
Het is daarmee één van de centrale onderdelen van de anatomie van een onweersbui.
Wat gebeurt er aan de andere kant?
Een onweersbui bestaat niet alleen uit stijgende lucht.
Terwijl aan de ene kant warme lucht de bui binnenstroomt en omhoog wordt getransporteerd, beweegt op andere plekken lucht juist naar beneden.
Dit noemen we de downdraft.
In de volgende publicatie kijken we naar de andere kant van het verhaal: de downdraft. Want terwijl de updraft lucht omhoog brengt, brengt de downdraft lucht juist weer naar beneden.