Niveau 1 · Spotter · les 2 · ± 15 min

De bouw van een supercel

Inflow, updraft, wall cloud, kern en aambeeld: waar zit wat?

Klik en ontdek

De supercell, onderdeel voor onderdeel

Waar zit de wall cloud, waar komt de inflow binnen en hoe ontstaat een hook echo? Klik op een onderdeel, in het zijaanzicht of op het radarbeeld.

Schematisch, niet op schaal. Gezien vanaf de zuidoostkant; de bui trekt naar rechts.

Klik en ontdek

Klik op een nummer of een onderdeel in de tekening voor uitleg. Wissel boven de tekening tussen het zijaanzicht en het radarbeeld.

Inflow

De brandstof van de bui: warme, vochtige lucht die laag bij de grond de bui in stroomt, meestal aan de voor- of zuidoostkant. Hoe warmer en vochtiger die lucht, hoe meer energie de updraft krijgt. Soms zie je de inflow als wolkenbanden die naar de bui toe lopen.

Updraft

De stijgende luchtstroom die de bui opbouwt. In een supercell is die zo krachtig, soms meer dan 40 m/s, dat er grote hagel in kan groeien. Doordat de wind met de hoogte draait en toeneemt, gaat de updraft roteren.

Overshooting top

Een koepel boven op het aambeeld. De updraft is hier zo krachtig dat hij door de tropopauze heen schiet. Een duidelijk teken van een zeer actieve bui, ook goed te zien op satellietbeelden.

Aambeeld

Waar de updraft de tropopauze bereikt, zo'n 10 tot 12 km hoog, kan de lucht niet verder stijgen en waaiert hij uit, meegevoerd door de wind op grote hoogte. Het aambeeld kan tientallen tot honderden kilometers voor de bui uit lopen.

Downdraft

Aan de voorkant van de bui (de forward flank) valt de neerslag: zware regen en vaak hagel. Die neerslag sleurt koude lucht mee naar beneden, die bij de grond uitstroomt als koele, vlagerige wind.

Mesocycloon

De roterende updraft: een draaiende kolom van enkele kilometers breed en hét kenmerk van een supercell. Op Dopplerradar zie je hem als wind die vlak naast elkaar naar de radar toe en ervan af waait.

Wall cloud

Een plaatselijk verlaagde wolkenbasis onder de updraft, waar de vochtige inflow snel condenseert. Een roterende wall cloud met sterke opwaartse beweging is een belangrijk signaal: hieruit kan een tornado ontstaan.

Rear-flank downdraft

Dalende lucht aan de achterkant van de bui die om de mesocycloon heen wikkelt. Vaak zie je hem als een opklaring naast de wall cloud, de clear slot. De RFD kan de rotatie bij de grond versterken en geeft zelf ook zware windstoten.

Tornado

Een heftig roterende luchtkolom die van de wolk tot aan de grond reikt, meestal onder de wall cloud, op de grens van de RFD en de inflow. In Nederland en België spreken we ook van een windhoos.

Hook echo

Op radar een haakvorm aan de zuidwestkant van de bui (bij een bui die naar het noordoosten trekt): neerslag die door de rear-flank downdraft tegen de klok in rond de mesocycloon wordt geblazen. Een duidelijke hook echo wijst op een sterke, roterende updraft.

Herkennen

Shelf cloud, rolwolk of wall cloud?

Drie lage wolken bij onweer die vaak door elkaar worden gehaald. Zo zie je het verschil.

Schematisch, niet op schaal. warme lucht koude uitstroom

Arcus

Shelf cloud

Een lage, wigvormige wolk aan de voorkant van een bui of buienlijn. Hij ontstaat waar de koude uitstroom van de bui (het gust front) de warme lucht ervoor omhoog duwt. De bovenkant is vaak glad en gelaagd, de onderkant donker en rafelig.

Twijfel je? Kijk waar de wolk zit ten opzichte van de regen. Vóór de regen en wigvormig: shelf cloud. Naast of achter de regen, onder de opbollende toren: wall cloud. En kijk naar de beweging: een shelf cloud schuift op je af, een wall cloud stijgt en draait.

Kenmerk	Shelf cloud	Rolwolk	Wall cloud
Soort	Arcus	Arcus	Verlaagde wolkenbasis
Waar	Voorkant van de bui, vóór de regen	Vóór de bui uit, los van de basis	Onder de updraft, naast of achter de regen
Vorm	Wig of plank, vaak gelaagd	Lange, ronde buis	Blok of schijf onder de basis
Beweging	Schuift met de bui mee naar je toe	Rolt om een horizontale as	Stijgt op en kan om een verticale as draaien
Vast aan de bui	Ja	Nee	Ja
Wat komt er	Harde windstoten, daarna regen	Windstoten mogelijk	Bij rotatie kans op een tornado

Deze les heb ik gedaan Volgende les: Hoe laat is de bui hier?

De supercell, onderdeel voor onderdeel

Shelf cloud, rolwolk of wall cloud?

Shelf cloud

Rolwolk

Wall cloud