Echt of nep?
Wall cloud of scud, shelf cloud of trechter: kijk naar de beweging.
Echt of nep? Wall cloud, scud en meer
Wall cloud of losse flarden, shelf cloud of trechter? Op een stilstaande foto lijkt het vaak op elkaar, in beweging zie je het verschil. Kijk naar de scène en kies wat je ziet.
Wat zie je?
Een verlaagd, vrij strak stuk wolk dat vast blijft hangen onder de basis, aan de achterkant van de bui waar het droog is, en draait om een staande as, als een draaimolen.
Hier kan een tornado uit ontstaan: afstand houden en de uitweg klaar.
Rafelige, losse flarden onder de basis die snel en rommelig bewegen, van vorm veranderen en vaak omhoog trekken naar de basis. Ze draaien niet om een vaste as en blijven niet op één plek.
De nummer één verwarring: scud ziet er dreigend uit, maar is gewoon vochtige lucht die net onder de wolk condenseert.
Een wigvorm aan de voorkant van de bui, vaak met lagen of treden, die over je heen schuift. Hij rolt om een liggende as (voor naar achter), niet om een staande.
Niet de tornadokant, maar wel het windstotenfront: binnen minuten harde wind.
Bolle buikjes die aan de onderkant van het aambeeld hangen, rustig en langzaam.
Ze zien er onheilspellend uit, maar zijn ongevaarlijk: zakkende lucht onder het aambeeld. Ze zeggen wel dat er een sterke bui in de buurt is.
Een smalle, draaiende trechter die van de wolkbasis naar beneden steekt, vaak onder een wall cloud. Raakt de draaiing de grond (ook als de trechter dat niet doet), dan is het een tornado.
Kijk onder de trechter: waait er stof of puin op? Dan is hij op de grond.
Een regenschacht die bij de grond naar buiten uitbuigt, als een voet, soms met stof of opspattend water ervoor.
Dat is de koude lucht van een valwind die over de grond uitwaaiert: harde windstoten op komst.
- Draait het om een staande as, als een draaimolen? (Niet: rommelig heen en weer, of rollen als een deegroller.)
- Blijft het hangen, vast aan de basis, op dezelfde plek onder de bui?
- Zit het aan de achterkant, waar het droog is (bij ons meestal zuidwest)?
Een wall cloud hangt lager dan de rest van de wolk. Waarom?
- Waarom? Onder de updraft van een supercel wordt lucht van alle kanten aangezogen en omhoog getrokken.
-
Waarom?
Een deel van die lucht komt uit het gebied waar de regen valt. Die lucht is door verdamping afgekoeld en zit vol vocht.
Basis: Verdampen kost warmte, condenseren geeft warmte
Om water te laten verdampen is energie nodig; die wordt uit de omgeving gehaald. Daarom heb je het koud als je nat uit zee komt. Die energie zit daarna "verstopt" in de waterdamp. Condenseert de damp weer tot druppels, dan komt precies diezelfde energie vrij als warmte.
-
Waarom?
Koelere, vochtigere lucht hoeft minder hoog te stijgen voordat hij verzadigd is en condenseert.
Basis: Warme lucht kan meer waterdamp bevatten
Hoe warmer de lucht, hoe meer waterdamp erin past: per 10 °C ongeveer twee keer zo veel. Koelt lucht af, dan past de damp er op een gegeven moment niet meer in en condenseert hij: zo ontstaan wolken. Warmt lucht op zonder dat er water bijkomt, dan wordt hij relatief droger.
- Waarom? Daarom ontstaat precies onder de updraft een lager stuk wolk: de wall cloud. En omdat de updraft in een supercel draait (de mesocycloon), draait de wall cloud mee.