De pluim: hoe zeker is het?
Vlindereffect, 50 lijnen en kansen tellen.
De pluim: hoe zeker is de verwachting?
Waarom rekent een weerdienst niet één keer, maar 50 keer? Bekijk het vlindereffect, lees de echte ECMWF-pluim van vandaag, tel kansen en schat ze daarna zelf.
Het vlindereffect
Dit is geen weermodel maar een speelgoedmodel, het beroemde model van Edward Lorenz (1963). We laten het 20 keer rekenen, elke keer met een piepklein ander begin, zoals een meting die net iets anders uitvalt. Eerst lopen de lijnen samen op, dan waaieren ze uit.
Schuif de nauwkeurigheid van de meting. Hoe nauwkeuriger, hoe later de lijnen uit elkaar gaan, maar uit elkaar gaan ze altijd.
Lees de pluim
Dit is de echte ECMWF-ensemblepluim van de laatste run: 50 dunne lijnen, de mediaan (dik) en de band waar 80% van de lijnen ligt.
Kies een plaats en een grootheid. Zoek de dag waarop de lijnen uit elkaar gaan waaieren.
Kansen tellen
Een kans in een weerbericht komt vaak gewoon uit het ensemble: tel hoeveel van de 50 lijnen boven de drempel komen.
Kies een drempel en zie hoe de kans verandert. Vergelijk de eerste dagen met de laatste.
Raad eerst
Kijk eerst alleen naar de pluim en schat het zelf. Daarna telt de pagina het voor je na.
Beantwoord de vraag met de schuif en druk op Controleren. Je krijgt steeds een nieuwe vraag.
Waarom kun je het weer niet precies twee weken vooruit voorspellen?
- Waarom? Een weermodel rekent vanuit hoe de atmosfeer er nu uitziet: temperatuur, wind, vocht en druk op miljoenen punten.
- Waarom? Maar we meten niet overal: boven de oceanen, hoog in de lucht en in afgelegen gebieden zijn de metingen dun. En elke meting heeft een kleine fout.
-
Waarom?
De atmosfeer is chaotisch: kleine verschillen groeien. Een bui die net iets eerder ontstaat, verandert de wind eromheen; een golf in de straalstroom die net iets dieper is, stuurt een lagedrukgebied net anders.
Basis: Chaos: het vlindereffect
Sommige systemen versterken kleine verschillen. Een knikker boven op een heuvel: een duwtje van een millimeter bepaalt aan welke kant hij naar beneden rolt. De atmosfeer zit vol van zulke punten. De meteoroloog Edward Lorenz ontdekte in 1963 dat een afronding in de derde decimaal zijn hele berekening na een tijdje veranderde: het vlindereffect.
- Waarom? Na een paar dagen zijn die verschillen zo groot als het weer zelf. Dan zegt één berekening weinig meer.
- Waarom? Daarom rekent ECMWF niet één keer, maar 50 keer, elke keer met een net iets ander begin en net iets andere modeldetails: een ensemble. Waar de 50 het eens zijn, is de verwachting zeker; waar ze uiteenlopen, niet.
Waarom is de pluim van de temperatuur op 850 hPa rustiger dan die op 2 meter?
- Waarom? Op 2 meter warmt de grond overdag op en koelt hij 's nachts af: de lijnen gaan elke dag op en neer.
- Waarom? Op 850 hPa (ongeveer 1,5 km) merk je die dag-en-nachtgolf nauwelijks. Daar zie je vooral welke luchtsoort er boven je ligt.
- Waarom? Daarom kijken meteorologen voor de grote lijn (komt er warme of koude lucht?) graag naar 850 hPa, en voor wat je buiten voelt naar 2 meter.
Wat betekent "30% kans op regen" eigenlijk?
- Waarom? Het betekent niet dat het 30% van de tijd regent, en ook niet dat 30% van het land nat wordt.
- Waarom? Het betekent: in 3 van de 10 situaties die zo op deze lijken, regent het op jouw plek. In het ensemble: 15 van de 50 varianten geven regen.
- Waarom? Een kans van 30% is dus geen "waarschijnlijk droog": in bijna een op de drie keer krijg je hem wel. Voor een chase is 30% kans op onweer in het goede gebied vaak al genoeg om te gaan.
Pluim: ECMWF-ensemble (open data, CC BY 4.0), 50 varianten, elke 6 uur tot 10 dagen, verwerkt door Weolyse. Het vlindermodel is het model van Lorenz (1963), geen weermodel.