Velocity
Groen, rood, het rolletje en de vouw.
Velocity: naar of van de radar
Wat betekenen groen en rood op een velocity-beeld, hoe zie je een draaiende bui, en waar trap je niet in? Zes korte stappen met een trucje per stap, en daarna een test.
Beweeg over het beeld voor de snelheid op die plek.
Naar of van de radar
Een radar ziet niet de echte wind. Hij meet alleen hoe snel de regen naar hem toe komt of van hem af gaat, langs de straal. Wat dwars over de straal beweegt, ziet hij niet.
Draai aan de windrichting. Kijk waar het groen, rood en grijs wordt. De witte pijl is de echte wind, de gekleurde pijl is wat de radar ervan ziet.
De grijze lijn door de radar (de nullijn) staat precies dwars op de wind. Zo lees je de windrichting af zonder windpijlen.
Het rolletje
In een supercel draait de lucht als een rolletje: de mesocycloon. Aan de ene kant beweegt de lucht naar de radar, aan de andere kant ervan af. Op de radar zie je dan groen en rood vlak naast elkaar: een couplet.
Sleep het rolletje rond de radar, of gebruik de pijltjestoetsen. De kleuren draaien mee: het gaat altijd om de straal vanaf de radar.
Trekt de bui zelf snel, dan kleurt hij bijna helemaal groen of rood. Kies dan storm-relatieve velocity (SRV): daar is de beweging van de bui vanaf gehaald, zodat de draaiing overblijft.
Linksom of rechtsom
Bijna alle tornado's op het noordelijk halfrond draaien tegen de klok in: cyclonaal. Een enkele draait met de klok mee: anticyclonaal, bijvoorbeeld bij een linksdraaiende supercel of als kleintje naast een grote tornado.
Wissel tussen tegen de klok in en met de klok mee. Ga in gedachten op de radar staan, met je gezicht naar het rolletje: wat zie je links en wat rechts?
Het maakt niet uit aan welke kant van de radar de bui staat: draai jezelf altijd met je gezicht naar de bui. Staat de bui ten zuiden van de radar, dan kijk je naar het zuiden en is links dus het oosten.
Naast of achter elkaar
Groen en rood bij elkaar is niet altijd draaiing. Kijk naar de stippellijn: dat is de straal van de radar naar de bui. Bij een draaiend rolletje liggen de kleuren links en rechts van die lijn. Stroomt de lucht vanuit één punt uit elkaar (of naar één punt toe), dan liggen ze óp die lijn: de ene kleur dichtbij de radar, de andere verder weg. Dat is geen draaiing en geen tornado.
Kies uit elkaar of naar elkaar toe, en sleep het punt rond de radar. Kijk waar de kleuren liggen ten opzichte van de stippellijn, en vergelijk het met het rolletje van de vorige stap.
Een downburst die je zo ziet op de laagste scan, betekent harde windstoten aan de grond: ook gevaarlijk, maar een ander verhaal dan een tornado.
Valkuil: de vouw
Ken je dat een wiel in een film soms achteruit lijkt te draaien? De camera maakt losse beelden; draait het wiel tussen twee beelden bijna een hele slag, dan lijkt het een klein stukje terug te gaan. Een radar doet hetzelfde: hij meet de snelheid met losse pulsen, en kan maar tot een bepaalde snelheid tellen, de Nyquist-snelheid (hier 27 m/s). Gaat de regen harder, dan lijkt hij de andere kant op te gaan: dat heet aliasing of vouwen. Voorbeeld: echt 30 m/s naar de radar toe, de radar toont 24 m/s ervan af. Felgroen springt dan ineens naar felrood. Dat lijkt op een couplet, maar het is er geen.
Schuif de windsnelheid omhoog. Kijk naar het wiel hieronder én naar de radar: zodra het wiel achteruit lijkt te draaien, verschijnt de vouw. Beweeg over het beeld voor de echte en de getoonde snelheid.
Veel radars en apps vouwen het al voor je terug (dealiasing), maar dat gaat niet altijd goed. Twijfel je, kijk dan of het patroon ook op de volgende scan en bij de reflectiviteit klopt.
Test jezelf
Wat zie je op dit radarbeeld? Kies een antwoord. Er is geen tijdslimiet, en je krijgt na elk antwoord het trucje erbij.
Kijk eerst waar de radar staat (het kruisje), en draai jezelf in gedachten naar het groen-rode stuk.
Spiekbriefje: alle trucjes op een rij
- Naar of van de radar Rood Rent weg, Groen Gaat naar je toe. Grijs is dwars op de straal: daar ziet de radar niets.
- Het rolletje Een couplet is een klein groen-rood paartje dat naast elkaar ligt, dwars op de straal. Hoe feller en hoe dichter bij elkaar, hoe harder het draait.
- Linksom of rechtsom Gezien vanaf de radar: cyclonaal = groen links, rood rechts. Anticyclonaal = rood links, groen rechts. Ezelsbrug: lees het als een boek, van links naar rechts. Begint je zin met Groen, dan is het de Gewone (cyclonale) draaiing.
- Naast of achter elkaar Naast de lijn = draaien. Op de lijn = stromen. Groen dichtbij, rood verder weg = uit elkaar: een downburst bij de grond, of de top van een bui. Rood dichtbij, groen verder weg = naar elkaar toe.
- Valkuil: de vouw Kijk naar de grens. Zit er grijs (nul) tussen groen en rood? Dan is het echt. Grenzen de felste kleuren direct aan elkaar, in een groot gebied van één kleur? Dan is het een vouw.
- Test jezelf Stappenplan: 1. waar is de radar? 2. liggen groen en rood naast de straal of erop? 3. naast: groen links = cyclonaal, rood links = anticyclonaal. 4. grijs ertussen, of een vouw?