Warm, koud en occlusie, van kaart tot doorsnede.
Klik en ontdek
Weerfronten: warm, koud en occlusie
Wat betekenen de driehoekjes en bolletjes op de weerkaart, en wat merk je als een front overtrekt? Klik op een front of luchtsoort op de weerkaart, of bekijk de doorsnede van elk front.
Klik en ontdek
Klik op een front, een luchtsoort of een nummer voor uitleg. Boven de tekening kies je de weerkaart of de doorsnede van een front.
1 Lagedrukgebied2 Warmtefront3 Koufront4 Occlusie5 Stationair front6 Warme sector7 Koude lucht8 Koele lucht
Lagedrukgebied
Een depressie: op het noordelijk halfrond draait de lucht er tegen de klok in omheen en stroomt hij naar het centrum, waar hij opstijgt. In die draaiende stroming schuiven warme en koude lucht tegen elkaar aan, en op die grenzen liggen de fronten. De lijnen eromheen zijn isobaren, lijnen van gelijke luchtdruk: hoe dichter ze bij elkaar liggen, hoe harder het waait.
Warmtefront
De grens waar warme lucht oprukt en koelere lucht verdringt. Warme lucht is lichter en glijdt langzaam over de koele lucht heen omhoog. Het frontvlak helt heel flauw, ongeveer 1 op 150, dus de bewolking loopt honderden kilometers voor het front uit. Op de kaart: een rode lijn met halve bolletjes aan de kant waar het front naartoe trekt.
Koufront
De grens waar koude lucht oprukt. De zware koude lucht schuift als een wig onder de warme lucht en duwt die steil omhoog; het frontvlak helt ongeveer 1 op 50 tot 1 op 100. Daardoor is het weer kort maar heftig. Een koufront trekt meestal sneller dan het warmtefront ervoor. Op de kaart: een blauwe lijn met driehoekjes aan de kant waar het front naartoe trekt.
Occlusie
Een occlusie ontstaat als het snellere koufront het warmtefront inhaalt. De warme lucht wordt van de grond af omhooggedrukt en aan de grond komen de koude lucht achter het koufront en de koele lucht vóór het warmtefront tegen elkaar. Een depressie met een lange occlusie is meestal op haar sterkst geweest. Op de kaart: een paarse lijn met om en om driehoekjes en halve bolletjes.
Stationair front
Een front dat (bijna) stilligt: de koude en de warme lucht duwen even hard. Op de kaart om en om blauwe driehoekjes en rode halve bolletjes, aan weerszijden van de lijn. Langs een stationair front kan het lang achter elkaar regenen, en in de zomer kunnen buien steeds over dezelfde plek trekken. Dan dreigt wateroverlast.
Warme sector
Het gebied tussen het warmtefront en het koufront, met warme, vochtige lucht uit het zuidwesten. Vaak bewolkt en zacht, soms met motregen. In de zomer kan het hier benauwd en onstabiel worden: de brandstof voor onweer langs of vóór het koufront.
Koude lucht
Koude lucht van polaire oorsprong achter het koufront. Boven de relatief warme zee wordt die lucht van onderen opgewarmd en onstabiel: buien met (korrel)hagel en soms onweer, afgewisseld met zon. Het zicht is vaak uitstekend.
Koele lucht
De lucht vóór het warmtefront: koeler dan de warme sector, maar meestal minder koud dan de lucht achter het koufront.
Cirrus en cirrostratus
Het eerste teken van een naderend warmtefront, soms al 800 tot 1000 km (een dag) van tevoren: hoge, vezelige cirrus die overgaat in een melkwitte sluier van cirrostratus. Rond de zon of de maan zie je dan vaak een halo.
Altostratus
Een middelhoge, grijze wolkenlaag. De zon schijnt er nog waterig doorheen, als door matglas, maar geeft geen schaduw meer. De luchtdruk daalt nu duidelijk; de regen is nog een paar uur weg.
Nimbostratus
De dikke, donkergrijze regenwolk vlak voor het front aan de grond. Hieruit valt urenlang lichte tot matige regen, in de winter soms sneeuw, over een strook van 100 tot 300 km breed. Onder de wolk hangen vaak rafelige flarden lage bewolking.
Buienlijn
Doordat de warme lucht steil omhoog wordt geduwd, groeien langs het koufront hoge buienwolken (cumulonimbus), vaak in een smalle band. Is de warme sector warm en vochtig en is er veel windschering, dan kan zo'n lijn uitgroeien tot een squall line met zware windstoten, op de radar soms met een bow echo.
Opklaringen en buien
Na het koufront klaart het snel op en wordt het zicht uitstekend. In de onstabiele koude lucht ontstaan daarna vaak nieuwe stapelwolken en buien, met zon ertussen: typisch buiig weer, in het voorjaar met korrelhagel.
Wolken- en regenband
Een brede band met bewolking en regen die het weer van een warmtefront en een koufront combineert. Occlusies trekken vaak langzaam en draaien soms om de depressie heen, waardoor het boven Nederland en België langdurig kan regenen.